The Scope

Viltu vinna miða á Vörumerkið ÉG?

Hefurðu þú áhuga á að vinna tvo miða á námskeiðið Vörumerkið ÉG sem haldið verður í salnum á miðvikudaginn kemur?

Nú er tækifærið.

Svona tekurðu þátt:
- Þú skrifar bloggpóst um það af hverju þig langar á námskeiðið Vörumerkið ÉG. Blogpósturinn má líka innihalda sögu um hvernig Google, spjallvefur, blogg eða Facebook hefur komið þér í vanda vegna þess sem hefur verið sett þar inn, hvort sem þú eða einhver annar gerði það.
- Þú setur inn tengil yfir á síðu námskeiðsins:
http://blog.scope.is/namskeid_og_fyrirlestrar/vorumerkid-eg.html
- Þú lætur mig vita með því að senda mér tölvupóst á hjortur (hjá) scope.is. Í tölvupóstinum þarf að koma fram hver þú ert og tengill yfir á bloggfærsluna.

Ég mun svo fara yfir bloggfærslurnar á miðvikudagsmorgun og velja sigurvegarann út frá því hvað mér finnst vera besta færslan. Sigurvegarinn fær síðan miða fyrir tvo á námskeiðið eins og fyrr sagði.

Þú getur lesið meira um námskeiðið á síðu námskeiðsins. Nú eða ef þú hefur ekki áhuga á að taka þátt í keppninni, á geturðu líka farið bara beint inn á salurinn.is og keypt miða þar.

Ef þú hefur einhverjar spurningar varðandi þetta, þá geturðu sent mér póst eða skrifað hana í kommentin hér fyrir neðan.

Hjörtur

Ekki missa af bestu markaðstækifærunum

Fyrirtæki hafa mörg tækifæri til markaðssetningar og mörkunar. Það er ekki bara í gegnum auglýsingar, heldur í gegnum öll samskipti sín við viðskiptavinina sem fyrirtæki þurfa að muna hver skilaboðin eiga vera. Hvað er það sem fyrirtækið stendur fyrir? Hvernig er fyrirtækið að marka sig? Er það endurspeglað í öllum samskiptum fyrirtækisins við viðskiptavini?

Þetta er ástæðan fyrir því að fyrsti og mikilvægasti markhópurinn fyrir mörkun fyrirtækisins er starfsfólkið þitt. Þú þarft að tryggja að það hegði sér í samræmi við þá ímynd sem þú ert að skapa og miðli henni áfram í sínum samskiptum við viðskiptavini. Það eru ýmis tækifæri til þess að skerpa á ímynd fyrirtækisins sem oft fara forgörðum.

Eitt mikilvægasta markaðstækið þitt, og það sem er kannski oftast vanrækt, er röddin sem svarar símanum þínum. Þú ert kominn með mögulegan viðskiptavin, eða núverandi viðskiptavin, sem hefur sjálfur haft fyrir því að hafa samband. Vertu viss um að það sé tekið rétt á móti viðkomandi (s.s. ekki “þú ert í bið” í 45 mínútur). Heilsaðu fólki þannig að það viti strax að það hafi hringt á réttan stað og finni að símtal þess sé velkomið. “Já” er ekki rétta svarið þegar þú tekur upp tólið.

Ef þú þarft að setja fólk í bið, notaðu þá tækifærið og segðu því sögur. Ekki reyna að selja því eitthvað, heldur segðu því sögur (sem þú getur staðið við) sem styrkja ímyndina. Ef þú ert með áhugaverðar sögur, gæti það jafnvel valdið vonbrigðum þegar viðskiptavinurinn fær loks samband og það er klippt á söguna, sem er ákveðið lúxusvandamál.

Sagan getur verið t.d. um nýja vöru sem þið eruð að þróa og af hverju þið séuð að þróa hana, nýja þjónustu eða tilboð sem séu í gangi þá stundina. Þið getið líka sagt sögur. Sögur af því hvernig þið leituðuð til viðskiptavina þegar þið voruð að þróa nýjustu vöruna, af hverju þið hafið tekið upp þá umhverfisstefnu sem þið fylgið, hverja þið hafið ákveðið að styrkja þetta árið og af hverju viðkomandi á skilið að fá styrk eða einhverja aðra sögu.

Eftirsalan er ekki síður mikilvægt. Þegar þú hefur selt vöruna þínu, hættirðu viðskiptavinurinn þinn þá að skipta máli? Nei, það er einmitt þá sem er mikilvægast að tryggja að upplifun viðskiptavinarins af kaupunum sé sem best til þess að hann segi góðar sögur af þér og hvetji aðra til þess að eiga líka við þig viðskipti. Toyota kann þetta og stór hluti af þeirra velgengni er ekki sú að bílarnir séu miklu betri eða hagkvæmari en aðrir bílar (þó þeir séu ekkert síðri heldur), heldur af því að þeir hugsa framúrskarandi vel um viðskiptavinina. Það fylgir lít gjöf með þegar bíllinn er afhentur, jólagjöf á næstu jólum o.s.frv. Þannig veit viðskiptavinurinn að hann er að skipta við rétt fyrirtæki, fyrirtæki sem lætur viðskiptavini sína sig máli varða. Það er líka svo miklu ódýrara að halda í núverandi viðskiptavini og láta þá skaffa þér nýja heldur en að vera alltaf að afla alveg nýrra viðskiptavina.

Hjörtur Smárason
(þessi grein birtist í Viðskiptablaðinu fimmtudaginn 15. maí 2008)

Það er hin innri fegurð sem skiptir máli

Þegar fyrirtæki byggja upp ímynd er að mörgu að huga. Fyrirtæki leita til auglýsingastofa til að hanna vörumerki og útlit, finna gott slagorð og búa til góða sögu sem berst víða. Rýnihópar eru settir saman til að komast að því hvað markhóparnir hafa áhuga á og hvað gæti heillað þá, hvaða myndir vekja athygli þeirra, hvaða sögur hljóma spennandi, hvaða vörur og vörunotkun sé líklegust.

Sérfræðingarnir setjast síðan niður og föndra fallegan pakka með útvarpsauglýsingum, sjónvarpsauglýsingum og blaðaauglýsingum, vefsíðum, bæklingum og öðru kynningarefni. Hvergi er til sparað af því nú að byggja upp sterkt vörumerki og sterka ímynd.

Oft tekst þetta frábærlega, en stundum er þetta bara ekki að virka. Ástæðan er sú, að oft, allt of oft, gleymist mikilvægasti markhópurinn. Þínir eigin starfsmenn.

Það er oft sagt að hin sanna fegurð komi að innan. Það sama á við um ímyndina. Það er hægt að byggja upp fallegar glansmyndir með dýrum auglýsingum, en ef að þær eru ekki í samræmi við upplifun viðskiptavinarins af vörunni og þjónustunni sem þú býður, þá er það einskis virði. Auglýsingar missa trúverðugleikann og verða ekki annað en hjákátlegur hégómi.

Um leið eru önnur fyrirtæki sem ná að byggja upp ótrúlega sterka ímynd og sterk tengsl við viðskiptavinina án þess að auglýsa nokkuð að ráði. Ástæðan er upplifunin sem viðskiptavinurinn fær. Starfsfólkið sem sinnir honum veitir viðskiptavininum einstaka þjónustu, eftirminnilega upplifun. Það er þar sem hinn raunverulega ímynd er sköpuð. Í samskipum viðskiptavinarins við fyrirtækið.

Þess vegna er svo mikilvægt að sú ímynd sem þú vilt kynna út á við sé fyrst kynnt á inn á við. Ef starfsfólkið þitt veit ekki hvað það á að standa fyrir eru litlar líkur á að árangur náist. Þú þarft því að byrja á því að útskýra stefnu fyrirtækisins og ímynd fyrir starfsfólkinu. Útskýra sýn fyrirtækisins og af hverju hún sé svo frábær. Ef starfsfólkið þitt er sannfært um ágæti ímyndarinnar og getur fundið sjálft sig í henni, þá ertu kominn ansi langt á veg með ímyndina. Starfsfólkið mun miðla henni áfram, ekki bara í samskiptum við viðskiptavinina, heldur líka utan vinnu í samskiptum við vini og fjölskyldu. Þegar starfsfólkið hegðar sér í samræmi við ímyndina gagnvart viðskiptavinunum, þá munu þeir fá þá ímynd af fyrirtækinu sem þú varst að sækjast eftir og ef vel tekst til, þá munu viðskiptavinirnir þínir halda áfram að byggja upp ímyndina þína með því að breiða út orðið til sinna vina, fjölskyldu og samstarfsfélaga. Slík auglýsing er miklu áhrifaríkari fyrir ímynd þína og orðstír en nokkur keypt auglýsing í sjónvarpi eða glanstímariti.

Ef þér tekst ekki að sannfæra starfsfólkið um ágæti þeirrar ímyndar sem þú vilt skapa, er afskaplega ólíklegt að þér takist að sannfæra nokkurn annan um það.

Hjörtur
(þessi grein birtist í Viðskiptablaðinu fimmtudaginn 17. apríl 2008)

Auglýsing fyrir nýjar Carlsberg flöskur úr nýjum Carlsberg flöskum

Carlsberg er líklegast með bestu bjórflöskur í heimi. Í Belgíu var Carlsberg að taka í notkun nýjar bjórflöskur og til þess að kynna þessar nýju flöskur var útbúið risastórt auglýsingaskilti í flöskugrænum lit með stóru Carlsberg merki. Það sem er merkilegt við þetta auglýsingaskilti er að merkið er allt búið til úr hinum nýju Carlsberg flöskum.

Hjörtur

Lúðurinn 2008 - Úrslit

Lúðurinn 2008, verðlaun Ímark fyrir athygliverðustu auglýsingar ársins 2007 voru veitt í gær. Veitt voru verðlaun í 14 flokkum og var Jónsson og LeMacks ótvíræður sigurvegari kvöldsins með 8 lúðra. En úrslitin voru:

Tímaritaauglýsingar: Ævintýralönd. Jónsson & Lemacks fyrir Eymundsson
Útvarpsauglýsingar: Júdas. Jónsson & Lemacks fyrir Hive
Dagblaðaauglýsingar: 3G - Það er síminn. Síðasta kvöldmáltíðin. Ennemm fyrir Símann
Umhverfisgrafík: Fangelsisveggur. Jónsson & Lemacks fyrir Eymundsson
Sjónvarpsauglýsingar: 3G - Það er síminn. Síðasta kvöldmáltíðin. Ennemm fyrir Símann
Almannaheillaauglýsingar - ljósvakamiðlar: Þú hefur val. Njóttu tímans utan vinnu af heilum hug. Fíton fyrir VR
Almannaheillaauglýsingar - aðrir miðlar: Hvað berð þú á borð fyrir þig og þína? Fíton fyrir VR
Veggspjöld: Mótel. Jónsson og Lemacks fyrir Eymundsson
Vefborðar: Veðurfjarstýring. Jónsson og Lemacks fyrir Glitni
Markpóstur: Sjálfstætt fólk. Jónsson & Lemacks fyrir Lífís
Viðburðir: Reykjavíkurmaraþon Glitnis. Hvíta húsið fyrir Glitni
Vöru- og firmamerki: Samtökin 78. Hvíta húsið fyrir Samtökin 78
Opinn flokkur: Rolex - Aðgöngumiði á SÍA hátíð 2007. Jónsson & Lemacks fyrir SÍA hátíðina
Auglýsingaherferðir: Glæpafaraldur. Jónsson & Lemacks fyrir Eymundsson

Besta sjónvarpsauglýsing fylgir hér (þó allir séu náttúrulega búnir að sjá hana):

Hjörtur

Að velja rétta nafnið

Eitt af því fyrsta sem þarf að gera þegar markaðssetja á nýtt fyrirtæki eða nýja vöru er að velja nafn. Og þó það sé þannig séð einfaldur hlutur, þá er það langt frá því að vera auðvelt. Val á nafni hefur breyst mikið á undanförnum árum og spilar netið þar stórt hlutverk í dag.

Í fyrsta lagi, þá þarf nafnið að hafa sérstöðu. Það var algengt hér áður fyrr að heiti sögðu bara hvað fyrirtækið eða varan gerði. Þetta þjónaði vel sínum tilgangi en eftir því sem samkeppnin eykst og eftir því sem fyrirtækið stækkar og breytist, þá geta þessi nöfn orðið til vandræða. Þegar hlutverk fyrirtækisins breytist gefur nafnið ranga mynd af starfseminni. Því er betra að finna eitthvað orð sem er ekki eins háð starfseminni. Nafnið getur líka verið nýyrði sem er dregið af öðru þekktu orði eða samsett úr tveimur orðum.
Það fyrsta sem þú skoðar þegar þú yfirferð listann af hugsanlegum nöfnum, allaveganna ef það er nafnið á fyrirtækinu þínu, er hvort það sé laust sem lén. Þú þarft að kanna .is ef það er fyrir innanlandsmarkað og .com fyrir alþjóðamarkað. Ef það er ekki laust getur það valdið þér erfiðleikum því þú getur verið viss um að fólk slær inn nafnið á fyrirtækinu þínu með .is eða .com til að finna það. Og ef þú getur ekki fengið það lén, þá þarftu að vera viss um að það sé ekki eitthvað skaðlegt eða óheppilegt sem kemur upp þegar það er slegið inn.

Google er mikilvægasta verkfærið þitt þegar þú hefur listað upp nokkur hugsanleg nöfn og á að vera eitt það fyrsta sem þú gerir. Þú „gúgglar“ orðið. Það sem þú skoðar er í fyrsta lagi hvort orðið sé tengt við eitthvað sem er neikvætt. Dæmi um slíkt eru rúm fyrir ungar stúlkur sem Woolworth í Bretlandi var að selja. Þessi rúm voru kölluð Lolita. Foreldrasamfélagið mótmælti þessu harðlega og Woolworth varð að draga vöruna út úr verslunum sínum. Ástæðan er sú að Lolita var ung stúlk sem tældi stjúpföður sinn í þekktu skáldverki Nabokovs og hefur síðan verið draumastúlka barnaníðinga. Á netinu hefur orðið sterka tengingu við barnaklám og það gefur því auga leið að þetta er eins óheppilegt orð fyrir rúm fyrir barnungar stúlkur og hugsast getur.

Annað sem þú skoðar á Google er samkeppnin um orðið. Áttu einhverja möguleika á því að komast á fyrstu síðu, eða jafnvel í fyrsta sætið? Hvað koma margar niðurstöður fyrir nafnið? Hvað kemur upp? Skoðaðu líka hvaða vægi síðurnar hafa sem eru á fyrstu síðu til að gera þér grein fyrir því hversu hörð samkeppnin er og hversu erfitt er að komast þangað. Það er til sérstök tól sem hjálpa þér við þetta.
En google er ekki eina hjálpartækið. Þú þarft líka að fletta upp nafninu í orðabók og sjá hver merkingin er og hver hún hefur verið í gegnum tíðina. Í ákveðnum markhópum gæti orðið haft þveröfuga merkingu við það sem þú upplifir þegar þú heyrir það. Wikipedia er ágæt ef um erlend orð er að ræða og eins slangurorðabækur. Urbandictionary.com er dæmi um eina slíka sem er mjög góð ef um enskt heiti er að ræða.

Skoðaðu nafnavalið vel, merkingu orðsins og tengingar og vertu viss um að gera ekki sömu mistök og Woolworth. Ef þú vilt gera smá æfingu á þessu þá er verið að leita að nýju nafni á tónlistar- og ráðstefnuhöllina niður við höfn í Reykjavík.

Hjörtur Smárason
(þessi grein birtist í Viðskiptablaðinu í dag, fimmtudaginn 28. febrúar 2008)

Bubbi og ímyndin

Ég skellti mér á Bubba og stórsveitina í kvöld í Laugardalshöllinni. Já, gamli sukkarinn, trúbadorinn og farandverkamaðurinn Bubbi í hvítum smóking með stórsveit á bakvið sig. Og kom eflaust akandi á Range Rovernum sínum, kominn ansi langt frá sinni upprunalegu ímynd. Bubbi tók sig ótrúlega vel út í þessu hlutverki og tónleikarnir voru frábærir. Fólki virtist líka þessi nýja breyting á Bubba vel og hann var ítrekað klappaður upp.

Bubbi, konungur rokksins, er eitt sterkasta vörumerki landsins og líklega eitt af fáum, ef ekki það eina, sem væri hægt að kalla "Lovebrand". En það er mjög áhugavert að skoða hvað honum hefur tekist að halda nafni sínu sterku miðað við hversu miklum breytingum hann hefur tekið. Bubbi hefur ávallt sungið um það sem honum hefur verið efst í huga, hvort sem það eru þorskar á færibandi, tómir bátar við kajann, ástin í lífi hans eða þingmenn sem ljúga.

Bubbi hefur komið víða við á tæplega 30 ára ferli sínum sem tónlistarmaðurinn, prófað sig áfram með ólíkar stefnur, spilað með mismunandi hljómsveitum og tónlistarmönnum og þróað feril sinn. Tilraunir hans hafa hlotið misjafna dóma en alltaf lendir hann á fótunum og verður sterkari á eftir. Mörgum þótti maðurinn sem söng um merki farandverkamanna hafa selt sál sína þegar hann gerði tímamótasamning við Sjóvá um höfundarlaun af verkum sínum og lék í auglýsingum fyrir Range Rover bíla, stöðutákn íslenskra auðmanna. En hann virðist hafa lent á fótunum þar líka því frægðarsól hans rís hærra en nokkru sinni fyrr.

Og hvernig stendur á því? Þarf maður ekki að vera trúr ímynd sinni og passa sig á því að það sem maður segir og gerir sé samkvæmt þeirri ímynd? Nei, í rauninni ekki. Það sem þú þarft að passa er að vera trúr því sem ímynd þín byggir á. Ímynd Bubba byggir á honum sjálfum, hans eigin persónu. Það sem er því mikilvægt fyrir hans ímynd er að hann sé trúr sjálfum sér, en ekki þeim hugmyndum sem fólk hefur um hann. Það þýðir að ef hann þroskast og breytist, ef hann skiptir um skoðun, þá þarf hann að vera trúr því en ekki að festast í þeim ímyndum sem fólk hafði um Bubba árið 1984. Það er munurinn á þeim sem ná alltaf að endurnýja sig og þeim sem festast í fornri frægð og fölna sem hallærislegir skallapopparar.

Með því að vera einlægur og heiðarlegur við sína aðdáendur hafa þeir samþykkt þær breytingar sem hann hefur gengið í gegnum og sýnt þeim skilning. Aðdáendur hafa samþykkt Bubba 21. aldarinnar þó hann sé gjörólíkur þeim Bubba sem söng með egó.

Og hvað kemur þetta svo mörkun vörumerkja við? Jú, eins og ég sagði í upphafi, þá er Bubbi eitt sterkasta vörumerki landsins. Mörg vörumerki sem ná árangri og vinsældum eitt árið berjast of mikið við að halda í þá ímynd og þá velgengni sem þeir náðu þá og þora ekki að þróast og breytast. Um leið og tískan breytist þá fölna þau og gleymast. Vörumerkin sem lifa af og halda sér á toppnum eru þau sem þora að breytast í takt við tímann. Vörumerki þurfa að átta sig á því hver þau eru og hvað þau standa fyrir og elta sína eigin sannfæringu, jafnvel þó hún breytist. Þau þurfa að vera heiðarleg við neytendur til að geta áttað sig á því hvað er að skila árangri og hvað ekki og breytast í takt við það. Þau vörumerki sem virðast ætla að lifa að eilífu er þau vörumerki sem eyða miklum tíma, fjármunum og orku í nýsköpun, tilraunir, rannsóknir og þróun, sem þora að prófa, játa mistök og sín og prófa aftur. Coca Cola væri ekki jafn vinsælt og það er í dag ef það væri ennþá grænt á litinn. Apple hefði ekki náð velgengni sinni með iPod og iPhone ef þeir ættu ekki að baki margar misheppnaðar nýjungar á markaði. Ef þú gerir engin mistök, þá ertu ekki að reyna nóg.

Við getum tekið Bubba okkur til fyrirmyndar í vörumerkjastjórnun.

Hjörtur

Vígorð á villigötum

Til að leggja áherslu á helstu einkenni og styrkleika vörumerkja eru notuð vígorð. Hlutverk vígorða er að skerpa á ímynd vörumerkisins og helstu eiginleikum þess. Þetta hlutverk virðist hins vegar oft vera misskilið. Það sem er mikilvægt þegar þú skilgreinir ímynd vörumerkis er að átta sig á því hverjir séu helstu styrkleikar þess, hvar það skarar fram úr öðrum, hvað geri það eftirsóknarverðara en önnur vörumerki. Finndu þennan styrkleika og gerðu hann enn betri.

Ég sá sjónvarpsauglýsingu um daginn þar sem verið var að auglýsa Huyndai Getz. Auglýsingin endar á slagorðunum Huyndai - Hefur gæðin! En hvaða gæði skyldu það nú vera? Hljóðgæði svo það heyrist lítið veghljóð? Leðuráklæði eða eðalmálmar sem hráefni? Góð ending? Kraftmiklar vélar? Gæðaþjónusta? Og ef Huyndai hefur gæðin, hafa BMW og Land Rover þau þá ekki? Gæði getur verið hvað sem er.

Það má eflaust segja margt ágætt um smábílinn Getz frá Huyndai. En gæði er ekki eitt af þeim orðum sem mér koma í hug. Ég skal alveg játa að ég hef ákveðna fordóma gagnvart kóreskum bílum en ég hef líka prófað svona bíl og orðið gæði kom ekki upp í hugann. Ekki þegar ég settist inn. Og ekki þegar ég setti vélina í gang eða tók af stað og því síður þegar ég keyrði yfir fyrstu hraðahindrunina. Ég man heldur ekki eftir mörgum gömlum Huyndai bílum á götunum. Þannig að Huyndai virðist ekki búa yfir þeim gæðum sem ég leita að í bíl.

Huyndai Getz eru ódýrir og hagkvæmir smábílar þar sem hægt er að fá mikið fyrir peninginn. Gæðin hafa batnað mikið á ýmsum sviðum og þau eru eflaust meiri en flestir halda. Bilanatíðnin er með því minnsta sem gerist og viðskiptavinirnir ánægðir en verður hesturinn minn gæðingur fyrir það eitt að verða ekki veikur?

Hugsunin á markaðsdeild B&L hefur eflaust verið að vekja athygli á hinum miklu framförum hjá Huyndai. Það er líka um að gera. En þá þarf líka að segja hvaða gæði er verið að tala um. Í mínum huga uppfyllir hann ekki kröfur mínar um gæði og þar af leiðandi hefur vígorðið engan trúverðugleika.

Huyndai er ekkert eina merkið sem hefur vígorð sem missa marks. Suzuki bílarnir voru lengi vel merktir Afl og öryggi. Þar erum við aftur með kolrangt vígorð. Suzuki eru með kraftminnstu bílunum á markaðnum. Þeir eru litlir og léttir sem vegur á móti lítilli vélastærð, en afl er ekki eitt af aðaleinkennum Suzuki, þvert á móti. Öryggi er heldur ekki einn af helstu kostum bílsins. Markaðsfólk hjá Suzuki hefur reyndar verið einstaklega orð-óheppið því slóðin að heimasíðunni þeirra er ekki betri. Suzuki bilar .is. Nýja vígorðið, Suzuki er lífsstíll er strax mun skárra en á sama hátt og hjá Huyndai segir það í raun ekki neitt. Hvaða lífsstíll? En það er alla veganna ekki öfugmæli eins og fyrra vígorð.

Frægasta dæmið um öfugmæli hjá bifreiðamerkjum er líklegast “Skynsemin ræður” á austur-þýsku trefjaplasts bílunum frá Trabant, sem síðar voru bannaðir af því að þeir voru svo illa smíðaðir, óöruggir og mengandi. Þarfnast það nokkuð frekari útskýringar?

Vígorðið á að skerpa á stærstu kostum merkisins, ekki að reyna að hífa upp veikasta blett þess.

Hjörtur Smárason
(þessi grein birtist í Viðskiptablaðinu fimmtudaginn 8. nóv. 2007)

Iceland Express í nýjan búning

Hafið þið tekið eftir einhverri breytingu í auglýsingunum frá Iceland Express undanfarna daga? Já, mikið rétt. Þeir eru komnir í appelsínugulan búning. Alveg eins og Easy Jet. Ef þið skoðið lógóið vel þá sjáið þið líka að það er aðeins búið að tálga það til. Iceland Express er líka komið með nýtt vígorð sem er "með ánægju". Það vísar kannski of mikið í þjónustu sem er yfirleitt af skornum skammti hjá lágfargjaldaflugfélögum en Iceland Express má að vísu eiga það að þeir eru með langbestu þjónustuna af nokkru lágfargjaldaflugfélagi sem ég hef flogið með. Og svo er alltaf ánægjulegt að spara sér tíu eða tuttugu þúsund fyrir að þurfa ekki að borða "ókeypis" og óætan flugvélamat.

Þessi breyting kemur svolítið á óvart. Ég sé ekki alveg tilganginn í að fara í svona róttækar breytingar eins og að breyta bæði lit og lógó en samt breyta svona litlu. Þetta virkar á mig eins og þessu hafi verið breytt bara til að breyta því. Var ekki bara hægt að fara í nýja herferð og fríska aðeins upp á tóninn án þess að breyta grundvallarþáttunum í útliti fyrirtækisins? Mér hefur þótt Iceland Express standa sig vel í markaðsmálum hingað til og finnst þessi breyting hafa verið óþörf. Það stríðir gegn eðli lágfargjaldaflugfélaga sem halda einmitt verðinu niðri með því að vera ekki með neinn óþarfa.

Almennt séð er ég mjög hrifinn af markaðsstarfi Iceland Express og þá sérstaklega á netinu. Iceland Express hefur frá upphafi verið í fararbroddi í markaðssetningu á netinu og voru t.d. eitt fyrsta fyrirtækið á Íslandi til að fara að blogga. Þau hafa þó ekki lagt út í að heimila athugasemdir sem ég vil gjarnan hafa með og það er enginn sem skrifar undir. Það þykir mér verra því það tapast hluti af því persónulega sambandi sem bloggið skapar ef það er enginn sem eignar sér færsluna.

Í atvinnuauglýsingu sem þeir birtu nú um helgina hafa þeir laumað inn litlum orðrómsfrjókornum. Þ.e.a.s. þeir hafa laumað inn í auglýsinguna einhverju til þess að tala um. Einhverju til þess að segja frá sem hjálpar við að fá fólk til að breiða út "boðskapinn". Það kemur að vísu ekki fyrr en í lokin þannig að þú þarft að lesa alla auglýsinguna til að rekast á það. En það dugði greinilega til að koma auglýsingunni inn á b2.is sem gerir hana eflaust að mest lesnu atvinnuauglýsingu vikunnar.

Neðst í hæfniskröfum biðja þeir um fólk sem sé "ekki yngra en 15 ára" og "flugdólgar eru afþakkaðir". Ekkert of gróft en skemmtilega létt og nægilega öðruvísi til þess að vekja athygli og umræður um auglýsinguna. Iceland Express fær plús í kladdann fyrir að lauma þessu inn.

Hjörtur

Þar sem lömbin þagna

Nú er sá tími ársins þegar lömbin þagna. Þeim er smalað af hinum íslensku heiðum og fjöllum og þau rekin í sláturhús. Neytendur geta nú fengið nýslátruð lömb á diskinn sinn, bragðgóð og ljúffeng og laus við allt ullarbragð sem sagt er að sé af erlendu lambakjöti. Nei, íslenska lambakjötið er ekki líkt neinu öðru. Það er meira eins og villibráð, enda hafa lömbin alið allan sinn aldur uppi á heiðum, hjá hinni villibráðinni.

Lömbin eru misjöfn af gæðum og bragði eftir því á hverju þau hafa alist, hvort þau eru söltuð fjörulömb eða alin á íslensku villi-tímían (betur þekktu sem blóðberg). En það skiptir ekki máli hversu mikið bóndinn leggur upp úr því að rækta sín lömb, tryggja heilbrigði þeirra og gott líf. Verðið á kjötinu breytist ekkert, alla vega ekki til neytenda. Það er til lítils fyrir bóndann að reyna að brydda upp á einhverju nýju og bæta sína vöru og nýsköpun í greininni er þar af leiðandi nær óþekkt, enda borgar hún sig ekki. Heimaslátrun er ógerleg eins og reglugerðir eru túlkaðar og lífræn ræktun þekkist varla og er áratugum á eftir þróuninni í nágrannalöndunum.

Á Íslandi ríkir eitt mesta frelsi í viðskiptum, hömlur eru fáar og það hefur líka skilað sér í gríðalega mikilli efnahagsuppbyggingu undanfarin ár. Frelsið og markaðsöflin hafa leyst úr læðingi mikla og arðsama nýsköpun, hugmyndaauðgi og dirfsku sem hefur skilað íslenskum fyrirtækjum og efnahag mjög langt. Á sama tíma hafa viðskiptaþvinganir á bændur stöðugt aukið bilið á milli hinna ríku í höfuðborginni og hinnar fátæku bændastéttar. Bændur hafa ekki notið efnahagsuppgangsins heldur hafa þeir verið skildir eftir í fjötrum úreldrar hugmyndafræði og blæða fyrir það.

Það er synd og sóun að fara svona illa með hugvit og krafta íslensku bændastéttarinnar sem hefur haldið þjóðinni uppi í á annað þúsund ár. Ef hún fengi frelsi til þess að blómstra og þróast þá gætu bændur haft það miklu betra. Þeir gætu þróað sýna vöru, slátrað henni í löggiltum heimasláturhúsum og markaðssett hana undir eigin merkjum, byggðum á þeirra sérstöðu, hvort sem er einn sér eða fleiri saman í félagi. Við gætum þá keypt úrvalslambakjöt alið á fersku vatni og blóðbergi á stóriðjulausum Vestfjörðum, (eða olíureykt Arnarfjarðarkjöt), villibráðarlamb frá bóndanum á Brú, grafið ærkjöt frá húsfreyjunni í Neðri-Gröf. Hver framleiðandi hefði sitt sérkenni og sérstöðu. Við gætum meira að segja farið með villibráðarhugmyndina alla leið og í stað þess að fara í smölun á haustin þá yrðu seld veiðileyfi á lömbin til auðugra veiðidellukalla um allan heim. Alla vega á eftirlegukindurnar sem ekki skiluðu sér heim í smalamennskunni. Það má kannski kalla þær “The Icelandic Killer Sheep” eins og stendur skrifað framan á bolum erlendra ferðamanna í miðborginni.

Bændum á líka að vera frjálst að halda sig við íslenskan markað eða fara með allt sitt kjöt í víking, þar sem þeir geta selt sitt einstaka villibráðarlamb inn á “gourmet” veitingastaði í stórborgum heimsins þegar sláturtíðin er. Þeir sem vilja ódýrt lambakjöt geta svo bara borðað innflutt lambakjöt með ullarbragði frá Nýja-Sjálandi. Það eru ekki íslenskir bændur sem eiga að þurfa að blæða fyrir neytendur eða verndarhugmyndir stjórnvalda. Það kærir sig enginn um vernd sem felst í að loka nýsköpun og framþróun inni í víggirðingu hafta og reglugerða.

Hjörtur Smárason
(þessi grein birtist í Viðskiptablaðinu fimmtudaginn 25. október 2007)