Traust á netinu er viðfangsefni sem ég hef fjallað um nokkrum sinnum áður (sjá "Kynntu þig, líka á netinu" og "Myndirðu treysta bloggara") og á eflaust eftir að fjalla um nokkrum sinnum í viðbót. Um síðustu helgi var slegið upp á forsíðu eins af blöðunum fyrirsögn um mann sem hafði verið illa svikinn af viðskiptum á netinu. Það vekur upp spurninguna hvort að viðskipti á netinu séu örugg. Ég vil meina að viðskipti á netinu séu öruggari en viðskipti annars staðar og ég ætla að útskýra af hverju.
Í fyrsta lagi, þá eru viðskipti á netinu bara eins og viðskipti annars staðar, samskipti milli tveggja einstaklinga sem innihalda skipti á peningum eða ígildi þeirra. Spurningin er svo bara hvort að aðilinn sem þú átt viðskipti við sé heiðarlegur eða ekki og hvernig þú getir komist að því án þess að brenna þig.
Þegar viðskipti eiga sér stað almennt þá treystum við fólki sem við eigum viðskipti við af því að við þekkjum viðkomandi eða vörumerkið, af því að vitum hvar viðkomandi er til að við getum leitað réttar okkar ef eitthvað kemur upp á eða af því að einhver hefur mælt með viðkomandi aðila.
Þetta eru sömu atriði og þú þarft að hafa í huga þegar þú stundar viðskipti á netinu. Veistu hver viðkomandi er? Þú átt að sjá vörumerki viðkomandi verslunar og upplýsingar um staðsetningu. Helst eiga að vera nöfn ábyrgðarmanna og alltaf þurfa að vera upplýsingar um hvernig þú getur haft samband við viðkomandi. Ef þær upplýsingar eru ekki fyrir hendi, þá á maður ekki viðskipti við viðkomandi aðila.
Vottun á öryggi er annað sem þarf að skoða. Ef þú gefur upp greiðslukortaupplýsingar þá á slóðin að byrja á https en ekki bara http. Þetta segir þér að viðskiptin fari fram á öruggum vefþjóni. Þú ættir jafnframt að sjá vottunarmerki frá t.d. Verisign.
Ummæli eru mjög góð til þess að kanna hver reynsla annarra viðskiptavina er af viðkomandi vefverslun. Ef við tökum vef eins og E-Bay sem dæmi þá eru milljónir manna sem eiga viðskipti í gegnum þann vef við fólk sem þeir hafa aldrei hitt, séð eða heyrt um áður. Til þess að tryggja öryggi í þessum viðskiptum þá er fólk hvatt til þess að skrifa ummæli um hvernig viðskiptin hafi verið. Ef seljandinn sem þú ætlar að kaupa af er ekki með yfir 99% jákvæð ummæli, þá er ástæða til þess að skoða neikvæðu ummælin. Ef “eðlilegar” ástæður eru fyrir þeim geturðu tekið ákvörðun um að eiga samt viðskipti við viðkomandi söluaðila eða ákveðið að sleppa því ef þér líst ekki á ummælin.
Ummæli sem þessi er hægt að finna um nánast hvað sem er á netinu. E-Bay er með ummæli um alla seljendur og kaupendur þar, Cnet er með ummæli um hugbúnað og ýmis konar tæki, TripAdvisor er með ummæli um hótel, gistiheimili og ferðaþjónustuaðila og svo mætti lengi telja.
Á netinu geturðu flett upp jafnvel þúsundum ummæla fyrri viðskiptavina þeirrar verslunar sem þú ætlar að skipta við. Það er öryggi sem þú nýtur sjaldnast í viðskiptum utan netsins. Það er því um að gera að fletta upp nafni fyrirtækisins og ummælum eða “reviews” áður en viðskiptin fara fram.
Hjörtur Smárason
(þessi grein birtist í Viðskiptablaðinu fimmtudaginn 22. maí 2008)